افشای اسناد تهاجم آمریکا به عراق؛ تلاشی برای تطهیر یا پشیمانی | پایگاه اطلاع رسانی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

شما اینجا هستید

افشای اسناد تهاجم آمریکا به عراق؛ تلاشی برای تطهیر یا پشیمانی

 

در روزهایی که با نزدیک شدن سالگرد حملۀ آمریکا به عراق، ناظران و قضاوت‌گران سیاسی بار دیگر برای بازخوانی تبعات این جنگ آماده می‌شوند، در میان حلقۀ عاملان آن تهاجم خونبار زمزمه‌هایی به گوش می‌رسد که حاکی از «پشیمانی» و شاید تلاشی برای تطهیر خود است.

وال استریت ژورنال اسناد محرمانه‌ای را که اخیراً از حالت طبقه‌بندی خارج شده، تورق کرده و سندی رسیده است که تبعات حمله به عراق را متذکر شده بود. برابر این اسناد، سه دیپلمات کارکشتۀ آمریکایی که تجارب دیپلماتیک زیادی در تعامل با جهان عرب داشتند 29 ژوئیه 2002 (8 تیر 1381) در نامه‌ای به «کالین پاول» وزیر وقت خارجۀ آمریکا نوشتند: «اگر مراقب نباشیم، تلاش برای ساقط کردن رژیم عراق موجب بروز مشکل شده و ایجاد توفانی شدید علیه منافع آمریکا می‌شود.»

این نامه را «ویلیام بِرنز» معاون اسبق و مدیرکل وقت ادارۀ امور خاور نزدیک در وزارت خارجۀ آمریکا، «دیوید پیرس» سفیر اسبق در یونان و الجزایر و «رایان کراکر» سفیر اسبق در کویت، لبنان، سوریه، پاکستان، عراق و افغانستان نوشته بودند. اما کاخ سفید هشدار این مقام‌ها را نادیده گرفت و بدون برنامه‌ای مفصل برای دوره پساجنگ به عراق حمله کرد.

طبق اسناد طبقه‌بندی شده‌ای که جدیداً منتشر شد، این مقام‌ها هشدار داده بودند که یورش به عراق منجر به بروز هرج و مرج در داخل این کشور، ناآرامی در غرب آسیا و ایجاد تهدید علیه منافع آمریکا می‌شود. پاول در اوت 2002 (مهرماه 1381) نگرانی‌های مشاورانش را با بوش و «کاندولیزا رایس» مشاور وقت امنیت ملی کاخ سفید مطرح کرده بود اما تا آن زمان بحث بر سر جنگ تمام شده و تصمیم حمله گرفته شده بود. با این حال، جورج دبلیو بوش رئیس‌جمهوری اسبق آمریکا در تابستان 2002 تصمیم خود را برای آغاز جنگ علیه عراق گرفته بود.

آمریکا در مارس 2003 (اسفندماه 1381) به عراق حمله و رژیم صدام را سرنگون کرد اما به سرعت خود را گرفتار یک جنگ خونین فرقه‌ای در آن کشور یافت. نیروهای رزمی آمریکایی تا سال 2011 در عراق بودند اما برخی از آن‌ها پس از خروج در سال 2014 دوباره به عراق بازگشتند.

برنز به وال استریت ژورنال گفت که هدف از آن نامه این بود تا با «خوش باوری‌های» حامیان تهاجم به عراق مقابله شود. این نامۀ 10 صفحه‌ای بسیاری از ناکامی‌های آمریکا در عراق را پیش‌بینی کرده و هشدار داده بود که ایجاد تغییر ساختاری و برقراری ثبات در آن کشور سال‌ها به طول می‌انجامد. در این سند آمده است: «این مسأله (حمله به عراق) ایجاب می‌کند که برای حضور 5 ساله برنامه‌ریزی کنیم - اگر خوش‌شانس باشیم 40 سال و اگر خوش‌شانس نباشیم 10 سال.»

هنوز نظامیان آمریکایی در عراق هستند و به نوعی از جنگ و نظامی گری فارغ نشده‌اند. مقام‌های دولت بوش هر چند اعتراف کرده‌اند اشتباهاتی در رابطه با این جنگ مرتکب شده‌اند اما همچنان از تصمیم بوش حمایت کرده‌اند. یک سخنگوی بوش در سال 2016 گفته بود: گر چه شکست‌های اطلاعاتی و اشتباهات دیگری رخ داد اما پرزیدنت بوش همچنان معتقد است که دنیا بدون صدام به جای بهتری تبدیل شده است.

برنز، پیرس و کراکر دو موضوع دیگر را پیش‌بینی کرده بودند که محقق نشد:

1) استفادۀ صدام از سلاح‌های شیمیایی (که البته ثابت شد عراق چنین تسلیحاتی ندارد)

2) حملۀ نظامی ترکیه به مناطق کردنشین شمال عراق

این نامه و بیش از 80 سند دیگر دربارۀ سیاست آمریکا در غرب آسیا، روسیه و سایر مناطق جهان همزمان با انتشار کتاب خاطرات ویلیام برنز به نام «کانال پشتی» منتشر شده است. برنز در کتاب خود خاطرنشان کرده که مقام‌های وزارت خارجه هرگز به صورت مستقیم با حمله به صدام مخالفت نکردند بلکه آن‌ها نسبت به تبعات احتمالی جنگ هشدار داده و استدلال کرده بودند که آمریکا برای آغاز حمله به صدام به حمایت حداکثری در سطح بین‌الملل نیاز دارد. برنز همچنین در نامه‌اش نوشته بود: «مسأله این نیست آیا تغییر رژیم کارساز است یا نه. مسألۀ انتخاب میان مسیری هوشمند و مسیری ابلهانه برای عملی کردن آن است.» برنز حالا در کتابش نوشته: «وقتی به گذشته نگاه می‌کنم بزرگ‌ترین پشیمانی دوران حرفه‌ای من این است که هر چند سعی کردم نگرانی‌هایم را صادقانه بیان کنم، اما آنگونه که باید و شاید علیه جنگ تلاش نکردم.» او در مقام دیپلمات میل به جنگ از مسیری هوشمندانه بود و هرگز از آن جنگ انتقاد نکرد اما حال که بازنشسته شده، می‌خواهد قهرمانی صلح‌جو از خود به تصویر بکشد.

سند دیگری که به تازگی منتشر شده و تاریخ آن به 19 نوامبر 2001 (28 آبان 1380) برمی‌گردد، نشان می‌دهد که وزارت دفاع آمریکا تنها 2 ماه بعد از حملات 11 سپتامبر دربارۀ حمله به عراق بحث و استدلال می‌کرد. برنز به رؤسایش نوشته بود: «وزارت دفاع احتمالا چنین استدلال خواهد کرد که جنگ در افغانستان باید به عنوان مدلی برای عراق مد نظر قرار گیرد.»

برنز که نقشی کلیدی در سیاست دولت باراک اوباما در قبال برنامۀ هسته‌ای ایران داشت، می‌گوید در شرایطی که دونالد ترامپ به دنبال تقابل با ایران است، تجربۀ عراق درس‌های زیادی برای آموختن دارد. او در دولت بوش با «جان بولتون» مشاور فعلی امنیت ملی آمریکا و «الیوت آبرامز» نمایندۀ کنومی آمریکا در امور ونزوئلا همکار بود؛ یعنی همان کسانی که تیر و تبر برای تکه تکه کردن غرب آسیا برداشته بودند. اینک که برنز در مقام ریاست اندیشکدۀ «کارنگی» فعالیت می‌کند، اگر به راستی از جنگ پشیمان است می‌تواند به کمک قلم و تحلیل‌های خود و همکارانش، نه مسیر هوشمندانه و ابلهانه جنگ بلکه راه صلح و مذاکره را به دولت ترامپ و رفقای قدیمی‌اش نشان دهد.

منبع تحلیل: ایرنا

افشای اسناد تهاجم آمریکا به عراق؛ تلاشی برای تطهیر یا پشیمانی

49