همکاری‌های ایران و روسیه؛ شراکتی بر اساس منافع راهبردی | پایگاه اطلاع رسانی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

شما اینجا هستید

همکاری‌های ایران و روسیه؛ شراکتی بر اساس منافع راهبردی

 

همواره زمینه‌های گسترده‌ای برای تقویت روابط ایران و روسیه وجود دارد. تعامل و همکاری میان دو کشور ایران و روسیه می‌تواند در جهت توسعۀ صلح و امنیت منطقه و جهان، مبارزه با تروریسم، تقویت پیمان‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی دوجانبه و چندجانبۀ منطقه‌ای، توسعۀ همکاری‌های پرسود اقتصادی و برقراری توسعۀ پایدار با هدف عبور از طوفان‌های سخت با ایجاد سدی محکم جهت ایستادگی و دفاع در برابر زیاده‌طلبی ودشمنی‌های بی‌منطق، عمل کند.

روابط سیاسی، فرهنگی و اقتصادی ایران و روسیه به عنوان دو همسایه و شریک ژئوپلیتیک دارای قدمتی دیرینه و همراه با فراز و فرودهایی متنوع بوده است. در بیشتر صفحات تاریخ روابط؛ مراودات و مبادلات بازرگانان ایرانی در اقصی نقاط این کشور همسایه و نیز آثار و اَبنیۀ تاریخی و فرهنگی «به جای‌مانده از این حضور و تعاملات»، اهمیت و عمق مناسبات میان دو کشور را به تصویر کشیده است. این مسیر در دهه‌های اخیر به خصوص در دوران پسافروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و ایجاد فدراسیون روسیه روندی رو به توسعه و با چشم‌اندازی مثبت به سمت نقطۀ فراز نمودار «تاریخ همکاری‌ها»، حرکت کرده است.

تلاش آمریکا برای ادامۀ مسیر فروپاشی روسیه

با نگاه اجمالی به سابقۀ رفتار آمریکا در مورد روسیه در می‌یابیم که اتحاد جماهیر شوروی در تاریخ ۲۶ دسامبر ۱۹۹۱ (5 دی 1370) به‌واسطۀ مشکلات شدید اقتصادی ناشی از جنگ سرد با آمریکا فروپاشی سختی را ضمن از دست دادن بلوک بزرگ ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک قدرت خود در اروپای شرقی و منطقۀ قفقاز متحمل شد؛ به نحوی که آثار این فروپاشی بار سنگینی را بر دوش اقتصاد نوپای فدراسیون جدیدالتأسیس روسیه تحمیل کرد. البته بخشی از مسائل سیاسی، امنیتی و اقتصادی روسیه در دوران ریاست جمهوری ولادیمیر پوتین مورد بازسازی و در نتیجه به نحوی مرتفع شد، اما همچنان آمریکا و همپیمانانش از بیم قدرت یافتن مجدد روسیه، موضوع سناریوی جنگ سرد و برقراری انواع فشارها را خصوصاً برای تخریب دستاوردهای پوتین در دستور کار قرار داده‌اند. جنگ چچن، اوستیای شمالی و درگیری گرجستان، بحران اوکراین، تلاش برای جداسازی کشورهای دارای منافع مشترک «همسود» از روسیه، برقراری انواع تحریم‌های اقتصادی و سیاسی تنها بخش کوچکی از این فرایند تحمیلی به روسیه است. در مقابل روسیه نیز برای مواجهه با دشمنی‌های گسترده و پیچیدۀ «آشکار و نهان» آمریکا از طریق؛ «اتحادسازی، هم‌افزایی و تقویت دوستان سنتی و همپیمانان همسود گذشته و جدید با استفاده از تجربۀ افغانستان، عراق، سوریه، اوکراین، گرجستان و موارد مشابه» اقدام کرده است.

مهمترین موضوعات همکاری

در حال حاضر موضوعات متنوعی برای گسترش روابط در دستور کار ایران و روسیه است؛ از جمله هماهنگی و همکاری در حوزۀ سیاسی، اقتصادی، نظامی و امنیتی دوجانبۀ منطقه‌ای و بین‌المللی، انجام تماس و گفتگوهای مستمر فی‌مابین رؤسای جمهور و دیگر مقامات ارشد، ارتباط منظم از طریق فرستادگان و نمایندگان ویژه، تشریک مساعی در حوزۀ افغانستان، خزر، قفقاز جنوبی، همکاری در امر مبارزه با تروریسم و برقراری صلح و ثبات در منطقه و اقدامات مؤثر برای حل بحران سوریه، برقراری و ایجاد سازوکار آستانه «ایران، روسیه و ترکیه»، برگزاری منظم کمیسیون‌های مشترک اقتصادی با هدف ایجاد بستر و سازوکارهای متناسب برای توسعۀ روابط و افزایش حجم مبادلات تجاری اقتصادی دوجانبه از 2 میلیارد به سمت چشم‌انداز حداقل ۱۰ میلیارد یورویی در نخستین گام، تلاش برای برقراری مبادلات و سازکارهای جدید مالی در حوزۀ دوجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی و تفاهم برای ایجاد کانال مبادلات ارزی از طریق روبل و ریال، توسعۀ همکاری‌ها در مجامع بین‌المللی و منطقه‌ای از جمله اجلاس شانگ‌های، تعامل و نگاه مشترک در حوزۀ برجام و ضرورت اجرای آن، همکاری در حوزۀ انرژی هسته‌ای ازجمله تکمیل و تأمین سوخت نیروگاه بوشهر و انجام فازهای بعدی این نیروگاه، ارسال سامانۀ دفاعی «اس-۳۰۰» به ایران و فهم مشترک در حوزۀ فعالیت‌های دفاعی موشکی ایران، همکاری در مسیر اجرای قرارداد برقی کردن راه‌آهن گرمسار - ساری - گرگان – اینچه‌برون و احداث نیروگاه حرارتی در استان هرمزگان و غیره که مجموعۀ این روندها حکایت از روند رو به رشد همکاری میان دو کشور دارد.

اهمیت شراکت راهبردی ایران و روسیه

با توجه به موارد ذکر شده و زمینه‌های گسترده برای تقویت روابط ایران و روسیه، روس‌ها به درستی دریافته‌اند که مواضع آنها در مقابل آمریکا بدون ایستادگی، دادن هزینه، ایجاد اتحادهای جدید منطقه‌ای و بین‌المللی و توسعۀ روابط دوجانبه با کشورهای دارای منافع مشترک، هرگز محقق نمی‌شود. ضمن اینکه دلایل مهم و متعدد دیگری مسیر توسعه روابط و همکاری میان ایران و روسیه را در جهت شراکت راهبردی تقویت می‌نماید که عبارتند از؛ همسایگی و تشابه منافع در حوزه ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک، وجود تهدیدها و چالش‌های مشترک در مقابل دو کشور، برقراری وضعیت و مسائل مشابه از طرف آمریکا برای دو همسایه، وجود نگاه مشترک نسبت به روند تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی ضرورت همراهی و همکاری میان دو کشور به عنوان شریک و متحد استراتژیک، وجود زمینه‌های همکاری گستردۀ دوجانبه و چندجانبۀ منطقه‌ای و بین‌المللی در بخش‌های مختلف سیاسی، بین‌المللی، فرهنگی، اقتصادی، نظامی و امنیتی.

سرانجام اینکه تعامل و همکاری میان دو کشور می‌تواند در جهت توسعۀ صلح و امنیت منطقه و جهان، مبارزه با تروریسم، تقویت پیمان‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی دوجانبه و چندجانبۀ منطقه‌ای، توسعۀ همکاری‌های پرسود اقتصادی و برقراری توسعۀ پایدار با هدف عبور از طوفان‌های سخت با ایجاد سدی محکم جهت ایستادگی و دفاع در برابر زیاده‌طلبی و دشمنی‌های بی‌منطق عمل کند.

منبع تحلیل: ایسنا

همکاری‌های ایران و روسیه؛ شراکتی بر اساس منافع راهبردی

49