گزارش دومین نشست تخصصی مدرسۀ حکمرانی شهید بهشتی: «چیستی حکمرانی» | پایگاه اطلاع رسانی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

شما اینجا هستید

گزارش دومین نشست تخصصی مدرسۀ حکمرانی شهید بهشتی: «چیستی حکمرانی»

 

در این نشست، دکتر غلامرضا سلیمی مطالب خود را در پنج محور، ارائه داد:

  1. سطوح حکمرانی
  2. بازیگران حکمرانی
  3. مؤلفه‌های حکمرانی
  4. حوزه‌های حکمرانی
  5. حکمرانی، سیاست‌گذاری و مدیریت

وی پس از بحث و بررسی پیرامون معنای لغوی و اصطلاحی حکمرانی، گفت: حکمرانی بر جنبه‌های رسمی و غیررسمی اعمال حاکمیت دلالت دارد. از این رو حاکمیت برای پیاده‌سازی نظریۀ حکومت که در آن چیستی و چرایی حکومت تبیین می‌شود با به‌کارگیری نقش‌آفرینان نقش‌های مختلف و ابزارهای سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری به اعمال حکمرانی می‌پردازد.

PSH-9710-02(corrected).jpg

 

برخی از کارکردهای حکمرانی عبارتند از:

  • کارکرد سیاست‌گذاری به‌طور مشخص بخش هنجاری حکمرانی به شمار می‌رود که در آن حاکمیت بایدها ونبایدهای پیش روی جامعه را تعیین می‌کند. بر این اساس تعیین منافع عمومی و یا اهداف بلندمدتی که جامعه باید به آن‌ها دست یابد در کارکرد سیاست‌گذاری محقق می‌شود.
  • کارکرد تنظیم‌گری شامل مجموعه مداخلات حاکمیتی در فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی با استفاده از ابزارهای مختلف حقوقی، اقتصادی، اجتماعی و ... با هدف تحقق سیاست‌ها و یا منافع عمومی است.
  • کارکرد تسهیل‌گری شامل مجموعه اقداماتی است که با هدف توانمندسازی بازیگران مختلف برای فعالیت اثربخش و ایجاد هم‌افزایی میان آن‌ها صورت می‌پذیرد. یکی از ابعاد اصلی تسهیل‌گری فراهم آوردن زیرساخت مناسب برای فعالیت بازیگران است.

دکتر سلیمی رابطۀ بین مدیریت و حکمرانی را با استفاده از کلمات شهید بزرگوار مرتضی مطهری در کتاب «مقدمه‌ای بر حکومت اسلامی» توضیح دادند؛

«مدیریت غیر از حکمرانی است. در مدیریت مسئله حکم کردن و حکمرانی نیست. (مدیریت) وقتی (است) یک جمعی تشخیص می‌دهند که احتیاجی هست که یک فرد، جامعه یا مجموعه‌ای را اداره کند و بر همۀ خصوصیات نظارت داشته باشد»

(شهید مطهری، 1396: 15)

بنابراین رابطۀ بین سه مفهوم ولایت، حکمرانی و مدیریت به این صورت است:

PSH-9710-03(corrected).jpg

دکتر سلیمی در ادامه به سبک‌های حکمرانی اشاره کرده و سبک‌های حکمرانی سلسله مراتبی، سبک حکمرانی بازاری و سبک حکمرانی شبکه‌ای را سه سبک مطرح در حوزۀ حکمرانی بیان کرد. با این سبک‌ها، در سطوح مختلف زیر حاکمیت اعمال می‌شود:

  1. سطح جهانی و بین‌المللی
  2. سطح ملی و کشوری
  3. سطح محلی و شهری
  4. سطح سازمانی و بنگاهی

وی حوزه‌های حکمرانی را محدود به اقتصاد و فرهنگ ندانسته، بلکه آن را جوهره‌ای بیان کرد که در حوزه‌های مختلف و متعدد دیگری نیز از جمله موارد زیر، حضور دارد:

  • حکمرانی رسانه
  • حکمرانی پژوهش
  • حکمرانی دانشگاه
  • حکمرانی دانش
  • حکمرانی فناوری اطلاعات
  • حکمرانی سلامت
  • حکمرانی آب
  • حکمرانی ورزش
  • و ...

دکتر سلیمی در نهایت، به تبیین مبانی نئولیبرالیستی و تکثرگرایانۀ «حکمرانی خوب» پرداخته و بیان کردند که وقتی از حکمرانی استفاده می‌کنیم، مقصود حکمرانی خوب نبوده بلکه این مدل، مدل خاصی از حکمرانی است که بانک جهانی تجویز نموده است.

گزارش دومین نشست تخصصی مدرسۀ حکمرانی شهید بهشتی: «چیستی حکمرانی»

49